Lezing
Roof en restitutie
Spreker Drs. Carolien ten Bruggencate
Woensdag 4 maart 2026 14:00 - 16:00 uur
Plaats
Mennozaal, Oude Boteringestraat 33, 9712 GD Groningen (achter de Doopsgezinde Kerk)
Mennozaal, Oude Boteringestraat 33, 9712 GD Groningen (achter de Doopsgezinde Kerk)
Opgave
De kosten voor het bijwonen van deze lezing zijn € 17,00 (Inclusief koffie of thee in de pauze).
Een kaartje kopen kan op twee manieren
De kosten voor het bijwonen van deze lezing zijn € 17,00 (Inclusief koffie of thee in de pauze).
Een kaartje kopen kan op twee manieren
- online vooraf betalen via Inschrijven
- pinnen aan de zaal
Johann Gottfried Schadow, Quadriga, 1793, koper, Berlijn, Brandenburger Tor
Rembrandt van Rijn (1606-1669), Zelfportret, 1669, olieverf op doek, 65,4 x 60,2 cm, Den Haag, Mauritshuis
Moddervis, 1500 - 1699, brons, 18 bij 43 cm, Edö, Koninkrijk van Benin, Nigeria (voorheen Collectie Museum de Fundatie)3 cm, Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris, Parijs
Op 10 november 2025 tekenden in Benin City (Nigeria) een vertegenwoordiger van de National Commission of Museums and Monuments en directeur-bestuurder van Museum de Fundatie, Beatrice von Bormann, een document waarmee het eigendom van een Benin brons uit de Fundatie Collectie, een plaquette met een afbeelding van een Moddervis, in het eigendom van de koninklijke familie van Benin overging. Het object werd hoogstwaarschijnlijk in 1897 met veel geweld door de Britten uit het toenmalige Koninkrijk Benin gestolen en in 1932 aangekocht door de oprichter van het museum, Dirk Hannema.
De teruggave en de tentoonstelling Back to Benin - Nieuwe Kunst, Eeuwenoud Erfgoed die tot 7 juni in Museum de Fundatie is te zien vormen de aanleiding tot een lezing over roof en restitutie. De afgelopen jaren is het thema roofkunst erg actueel geworden. Tot en met de 21ste eeuw was het volstrekt vanzelfsprekend dat voorwerpen die afkomstig waren uit voormalige koloniën in Europese musea werden getoond of werden opgeslagen in depots.
Wanneer is iets roofkunst? Het antwoord op die vraag is simpel en ingewikkeld tegelijk. Bij roofkunst gaat het om kunst of objecten die op de een of andere manier onrechtmatig in musea terecht zijn gekomen. Voorwerpen die in de koloniale tijd of tijdens oorlogen zijn gestolen, in beslag genomen of onder dwang zijn verkocht, geruild of afgestaan.
Veel van deze kunst is in de 19de, begin 20ste eeuw in musea beland, toen in Europa musea ontstonden. Het ingewikkelde voor deze musea is het achterhalen van de oorspronkelijke eigenaar. Er zitten geen bonnetjes bij de voorwerpen en sommige voorwerpen zijn al eeuwen geleden geroofd. Er is dus vaak veel en langdurig onderzoek nodig om de herkomst van een voorwerp te achterhalen.
De laatste jaren zijn diezelfde voorwerpen onderwerp van discussie geworden: moeten ze worden teruggegeven aan de landen van herkomst? En zo ja, hoe en wanneer? Alles tegelijkertijd of in delen? Aan wie geef je deze voorwerpen terug: aan de staat, aan persoonlijke erfgenamen, aan het gebied waaruit het geroofd is?
In deze lezing bekijken we een paar vormen van roofkunst, aan de hand van specifieke voorbeelden, zoals de Quadriga op de Brandenburger Tor en Rembrandts Zelfportret uit 1669 in het Mauritshuis. Vooral de koloniale roofkunst uit Benin krijgt daarbij ruime aandacht.
De teruggave en de tentoonstelling Back to Benin - Nieuwe Kunst, Eeuwenoud Erfgoed die tot 7 juni in Museum de Fundatie is te zien vormen de aanleiding tot een lezing over roof en restitutie. De afgelopen jaren is het thema roofkunst erg actueel geworden. Tot en met de 21ste eeuw was het volstrekt vanzelfsprekend dat voorwerpen die afkomstig waren uit voormalige koloniën in Europese musea werden getoond of werden opgeslagen in depots.
Wanneer is iets roofkunst? Het antwoord op die vraag is simpel en ingewikkeld tegelijk. Bij roofkunst gaat het om kunst of objecten die op de een of andere manier onrechtmatig in musea terecht zijn gekomen. Voorwerpen die in de koloniale tijd of tijdens oorlogen zijn gestolen, in beslag genomen of onder dwang zijn verkocht, geruild of afgestaan.
Veel van deze kunst is in de 19de, begin 20ste eeuw in musea beland, toen in Europa musea ontstonden. Het ingewikkelde voor deze musea is het achterhalen van de oorspronkelijke eigenaar. Er zitten geen bonnetjes bij de voorwerpen en sommige voorwerpen zijn al eeuwen geleden geroofd. Er is dus vaak veel en langdurig onderzoek nodig om de herkomst van een voorwerp te achterhalen.
De laatste jaren zijn diezelfde voorwerpen onderwerp van discussie geworden: moeten ze worden teruggegeven aan de landen van herkomst? En zo ja, hoe en wanneer? Alles tegelijkertijd of in delen? Aan wie geef je deze voorwerpen terug: aan de staat, aan persoonlijke erfgenamen, aan het gebied waaruit het geroofd is?
In deze lezing bekijken we een paar vormen van roofkunst, aan de hand van specifieke voorbeelden, zoals de Quadriga op de Brandenburger Tor en Rembrandts Zelfportret uit 1669 in het Mauritshuis. Vooral de koloniale roofkunst uit Benin krijgt daarbij ruime aandacht.
Carolien ten Bruggencate is kunsthistorica. Ze is rondleider in Museum de Fundatie In Zwolle en Heino.
© Cc 2026 | Privacybeleid